Tekenbeet

Misschien heb je er wel eens last van gehad: een tekenbeet. De lente is begonnen, en ongeacht welke weersomstandigheden dit met zich meebrengt, of het nu bloedheet is of koud vochtig en nat, dit is toch het seizoen waarin de anti-teken_middelen reklames voor hondenbezitters weer volop in beeld verschijnen.
Dat is op zich niet zo vreemd, en maar goed ook, want inmiddels is wel zo’n beetje alom bekend dat een teek, wat maar een piepklein beestje is, ziektes en aandoeningen over kan brengen op mens en dier.

Dus het is maar goed dat er veel reklame voor wordt gemaakt en dat er zelfs overheidscampagnes zijn die ons voor kwalijke gevolgen van een tekenbeet willen waarschuwen, oproepen tot signalering en dit door te geven aan een speciale databank, om in kaart te brengen en te krijgen, waar en wat we mee te maken hebben.

Wat wel apart te noemen is, is dat hoewel er wel een soort focus op bestaat, er kennelijk toch nog heel wat misverstanden bestaan over de teken. Om te beginnen hoor je heel vaak; nee, het is nog geen tekenseizoen?! Hoewel teken vroeger vaker in het voor en najaar gesignaleerd werden, is het toch echt gewoon zo, dat je het hele jaar door teken hebt; 820 soorten om wel te zijn, en dat deze echt niet alleen in het voor en najaar aktief zijn. Ga naar een willekeurige dierenarts en vraag hoevaak er “buiten het seizoen” om, tekenbeten voorkomen, en zij zullen je vertellen, dat sommige honden het hele jaar presteren om gebeten te kunnen worden.

Toch adviseren diezelfde dierenartsen antivlo/ wormmiddelen die dan weer niet antiteek zijn. Ook is het appart dat in campagnes gesproken wordt van armen en benen bedekken als je de bossen ingaat, terwijl teken, ook in het gras, bij loofbomen , bossages en gewoon in de tuin voorkomen!

Wat is een tekenbeet?

Om te weten wat een tekenbeet is, is het van belang om teken te kunnen herkennen, maar ook de feiten en fabels.
De meeste mensen weten wel dat een vastgezogen diertje aan een hond, met een dik lijf, een teek is. Het wordt dan herkend doordat je bv op de camping hoort zeggen; wat heb jij hier nu? En er is altijd wel iemand in de buurt, die dan zegt; o, das een tekenbeet… Op een manier alsof het achteloos niks voorsteld; met een beetje geluk, is er ook nog wel iemand in de buurt met een tekentangetje, die ook nog de handigheid heeft om . Eruit te halen en klaar is keessie!

Maar eigenlijk is dat het de put dempen wanneer het kalf verdronken is; als je een rondvraagje doet hoe je een teek herkend, krijg je wel 100 verschillende antwoorden. En dat klopt! Er zijn n.l ongeveer 820 verschillende soorten teken in omloop.! Wat je dus ook hoort, wanneer mensen in aanraking komen met een insekt op de huid, dat er altijd wel iemand is, die zegt; nee, hoor das geen teek; ik heb er een x 1 gezien en die had een andere kleur , vorm of grootte…

En? Dus?zou de correcte reactie moeten zijn; er zijn 820 soorten, dus dat zegt niks. Maar niemand zit te wachten op een teek, dus mensen, zeker wanneer het hen zelf betreft willen maar wat graag gerustgesteld worden; nee, joh, das niks, das gewoon een spinnetje, en overgaan tot de orde van de dag.

Yeah, sure… De waarheid is, teken zijn geniepige kleine parasieten, die voortbrengers kunnen zijn van allerlei, kwalen en aandoeningen, die soms een ernstig verloop hebben en ook chronische ziekten veroorzaken. En ja het klopt dat een teek behoort tot de familie van de spinachtige/geleedpotige. Maar het is een beestje wat vanwege al het voorgaande serieuze en echte aandacht verdiend vooraf ipv langdurige zorg en ellende achteraf.

Hoe krijg je een tekenbeet?

Een teek is een parasiet. Hij heeft dus een drager nodig waarop hij zich kan voeden met het bloed van de drager om zich te kunnen voortplanten.
Een volwassen vrouwtje kan wel 3 a 4000 eitjes leggen, wanneer zij hoed doorvoed is. Een teek gedijt goed in een warme vochtige omgeving, wanneer een teek niet op iemand vast zit, zitten ze in bossages, loofbomen en gras, zodra er een warmteveld voortbeweegt, laten ze zich vallen en zo komen ze op hun gastheer/vrouw of kind of dier terecht.

Oorspronkelijk is een teek een spinachtig/mijtachtig beestje die bij muizen en ratten in de natuur voorkomt en als andere gastdieren een voorkeur heeft voor schapen, herten enz.

Het is de combinatie van natuur en warme gastdragers.
Omdat er inmiddels meer en meer bekend wordt van deze diertjes, wordt er ook meer en meer voor gewaarschuwd.
Vaak zie je dan ergens op een stukje verwilderd bos een camel-trophee achtige boswachter of andere opgevoerde deskundige in een kakhi-kleurig safari park staan , met een lat met een stuk doek eraan, door de natuur laag over de grond swifferen. En al na 1 min. Zitten er dan vaak meerdere zwarte/bruin/rode puntjes op dat doek die teken zijn.

Het is echt niet zo, dat ze nou net op dat stukje dan even een pot met teken los hebben gelaten, ten behoeve van dit experiment.
Toch staat het hele gedoe met die lat,het doek en het touw, kennelijk een soort heel ver van ons af. Terwijl gooi ergens gewoon een doek neer ga erop staan en zie tot je ontluistering, dat er overal veel voorkomen.

Je krijgt ze dus door het probleem te onderschatten.

Hoe voorkom je een tekenbeet?

Kan je een tekenbeet voorkomen? Welnu de vraag is nooit of er in de natuur teken zijn, want dat is altijd zo, min of meer. Meer bv inde buurt van eikenbomen. En meer bij warme temperaturen, en meer in de bosjes en meer bij hoog gras enz. In het verleden waren teken vooral te vinden in de oostelijke provincies, op de Veluwe en andere grote bosrijke gebieden. Maar op onderstaande kaart kan je zien dat teken nu overal in Nederland te vinden zijn, zelfs in de grote steden.

Tekenbeet - teken kaart

Tekenbeet kaart – Teken

Daarom wanneer je je daar echt in begeeft en van de gebaande paden afgaat, kan dat echt niet zonder goed afsluitende kleding. Dus een wijde fleece trui, zoals vaak gezien op de camping met een openstaande rits is een uitstekend valnet voor de zoekende teek, ze laten zich van een boom afvallen , als het ware in de trechter en eindigen vaak tussen het elastiek van je broek.

Een niet volgezogen teek is ongeveer tussen de 1 en 3 mm dus je hebt het echt over een klein stipje, een teek die over je huid loopt, is ook nog steeds niks mee aan de hand. Het zijn de teken die zich eenmaal vast hebben gebeten /gezogen die de problemen opleveren.

Je kunt je hierbij voorstellen dat het anders is als dat net gebeurd is dan dat het er al dagen zit. Als de tekenbeet net gebeurd is voelt het precies hetzelfde als een muggesteek, dus in de praktijk krab je automatisch, alleen een mug vliegt verder en van een teek voelt het dan alsof je een kleinkorstje loskrabt. Dan moet je dus goed op gaan letten. Want het kon zijn dat het een teek is.
Het is altijd slim om het te bewaren als dit kan. En ook te bestuderen.

Globaal zijn er enkele herkenbare aanknopingspunten;

Een insect heeft 3 lichaamssegmenten;
Een teek 2.
Een insect heeft 6 poten;
Een teek 8!
Een insekt heeft voelsprieten en / of antennes;
Een teek heeft deze niet.

1 op de 5 teken brengt daadwerkelijke ziektes over zoals de ziekte van lyme. Na de beet gaat het erom of er speeksel in de huid of bloedbaan is gekomen, dit zal zich uiten door after-bite een rode uitwasemende kring op de bijtmarkplaats te vormen. Bezoek dan altijd een arts die het serieus neemt.
Maak er in tussentijd een gewoonte van om elkaar te controleren door bv samen te gaan douchen, vooral oksel, liezen, knieholtes maar ook hoofd en nek zijn favoriet.

Hoe behandel je een tekenbeet?

Het enige juiste antwoord is, met spoed!!! De eerste secondes tellen dubbel, omdat je dan nog geen speeksel in dehuid hoeft te hebben. Ga niet op je gemakje op zoek naar een tekentang die je toch ergens had, maar krijs zeker in het geval van een camping of iets dergelijks; tekentang! Spoed!
Er zijn altijd wel ehbo-ers in hart en nieren, die sneller handelen dan je denkt.

Hoewel de tekentang de voorkeur heeft kan een pincet ook, als je die plat tussen huid en teek houdt en de beet goed afknijpt.
Verwijder eerst zoveel mogelijk in 1 beweging de teek uit de huid, grijp dan wat er voor handen is aan alcohol en stroom het rijkelijk uit over de beetplaats. Niet deppen of wrijven, zo kun je het speeksel juist door de huid de bloedbaan induwen.

De grote rode ring die dan ontstaat is de erithema migrans. Soms ontstaat er eerst een duidelijke felle ring die dan opeens verdwenen lijkt. Dit is dan niet zo maar de vlek breidt zich snel uit en kan binnen 5 min.vann apple-size , naar watermeloensize gaan. Dit kan ook gepaard gaan met tintelgevoelsensaties. Direct gevolgd door duidelijke griepachtige verschijnselen, van vermoeidheid tot uitputting en gewrichtsklachten doordat er door de bacterieen ontstekingen ontstaan.

Er kan ook blaarvorming ontstaan op de ring 75 % daarvan is helder, maar het kan ook tot zwart aan toe kleuren. 50% van de mensen ervaart jeuk en brand, anderen niet. In dit stadium is het van belang dat er een arts is die min. 30 dagen antibiotica voorschrijft. Als het goed is, en het speeksel van de teek bevindt zich nog niet in de bloedbaan, dan zal dit ook afdoende zijn om te voorkomen dat wat begon met een tekenbeet zich ontwikkeld naar de ziekte van Lyme.